Điều 93 của Bộ luật hình sự quy định:

 

 

Người phạm tội giết người được thể hiện ở hành vi tước bỏ quyền sống của sống của người khác một cách trái pháp luật bằng những thủ đoạn và phương tiện khác nhau gây hậu quả nguy hiểm cho xã hội. Hành vi phạm tội có thể hành động hoặc không hành động. Các phương tiện như súng, dao, gậy, tay chân, thuốc độc… Hành vi tước bỏ quyền sống của người khác thường được thực hiện bằng các phương thức như bắn, chém, đâm, treo cổ, đầu độc, đấm đá…

 

Tuy nhiên, hành vi nêu trên phải là trái pháp luật mới cấu thành tội giết người. Vì vậy, không coi là phạm tội giết người trong trường hợp phòng vệ chính đáng hoặc thi hành bản án tử hình. Ngoài hai trường hợp này thì tất cả những hành vi tước bỏ quyền sống của người khác, kể cả được sự đồng ý của nạn nhân cũng đều bị coi là trái pháp luật.

 

Hậu quả trực tiếp của tội này là làm chết người trong trường hợp tội phạm hoàn thành. Nhưng cũng có trường hợp nạn nhân chỉ bị thương, bị cố tật hoặc nạn nhân không ảnh hưởng gì trong trường hợp giết người chưa đạt như nạn nhân bị bắn nhưng không trúng, đầu độc nạn nhân nhưng được cấp cứu kịp thời nên không chết,… Đó là trường hợp giết người chưa đạt đã hoàn thành.

 

Một số trường hợp phạm tội sau đây thể hiện mức độ và tính nguy hiểm cao của tội phạm:

 

a) Giết nhiều người là trường hợp giết từ hai người trở lên;

 

b) Giết phụ nữ mà biết là có thai: nạn nhân bị giết là người đang có thai mà người phạm tội đã biết rõ điều đó (có thể tự nhận biết hoặc nghe thông tin từ người khác). Nếu nạn nhân là người tình của người phạm tội thì thuộc trường hợp giết người vì động cơ đê hèn;

 

c) Giết trẻ em là trường hợp mà nạn nhân bị giết chưa đủ 16 tuổi. Căn cứ để xác định tuổi của nạn nhân là giấy khai sinh. Nếu nạn nhân từ đủ 16 tuổi trở lên thì không thuộc trường hợp này;

 

d) Giết người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân: Giết người đang thi hành công vụ là trường hợp giết người mà nạn nhân là người đang thi hành nhiệm vụ do cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội giao cho vì lợi ích chung của Nhà nước, xã hội như: thầy giáo đang giảng bài hoặc coi thi, cán bộ thuế đang thu thuế, cán bộ kiểm lâm đang bảo vệ rừng… 

 

Giết người vì lý do công vụ của nạn nhân thể hiện nhiệm vụ mà nạn nhân được giao có ảnh hưởng trực tiếp đến người phạm tội, nên thủ phạm đã chủ động giết nạn nhân, có thể hành vi phạm tội xảy ra trước hoặc sau khi thực hiện công vụ. Người phạm tội với động cơ có thể nhằm ngăn cản nạn nhân thi hành công vụ, hoặc có thể là để trả thù nạn nhân vì nạn nhân đã thi hành công vụ đó.

 

e) Giết ông bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, cô giáo của mình:

 

- Ông, bà gồm ông, bà nội (người sinh ra bố của thủ phạm), ông, bà ngoại (người sinh ra mẹ của thủ phạm);

 

- Cha, mẹ được hiểu là cha mẹ đẻ hoặc cha mẹ nuôi. Cha mẹ đẻ là người đã sinh ra người phạm tội. Cha, mẹ nuôi là người nhận người phạm tội lầm con nuôi được pháp luật thừa nhận;

 

- Người nuôi dưỡng là người chăm sóc, quản lý, giáo dục người phạm tội như vai trò của bố mẹ mình;

 

- Thầy giáo, cô giáo của mình là người trực tiếp giảng dạy mình về văn hoá, chuyên môn, nghề nghiệp…

 

f) Giết người mà liền trước đó hoặc ngay sau đó lại phạm một tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng:

 

- Tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại rất lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến mười lăm năm tù; tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại đặc biệt lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là trên mười lăm năm tù, tù chung thân hoặc tử hình; Phạm tội rất nghiêm trọng hoặc tội dặc biệt nghiêm trọng phải đi liền trước hoặc ngay sau khi giết người xét về mặt thời gian;

 

g) Giết người để thực hiện hoặc che giấu một tội phạm khác gồm hai trường hợp. Một là, giết người để thực hiện một tội phạm khác, thể hiện mục đích của người phạm rội muốn thực hiện một tội phạm khác nhưng có người gây cản trở, khó khăn nên phải giết họ thì mới có điều kiện thực hiện tội phạm khác. Như vậy, việc giết người được thực hiện trước khi tiến hành tội phạm khác. Ví dụ: giết người bảo vệ để vào kho lấy tài sản, giết cán bộ kiểm lâm để vào rừng khai thác gỗ…

 

Giết người để che giấu một tội phạm khác là người phạm tội sau khi phạm một tôi nào đó nhưng sợ bị phát hiện, bị tố cáo nên đã giết người. Như vậy, việc giết người được thực hiện sau khi đã phạm một tội khác như người phạm tội sau khi hiếp dâm, sợ nạn nhân tố cáo nên đã giết nạn nhân…;

 

h) Giết người để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân: như tim, gan, thận,.. Hành vi giết người để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân vói bất kỳ mục đích nào như nghiên cứu khoa học hay lấy một bộ phận của cơ thể cho người khác nhằm cứu sống một người khác… đều là phạm tội;

 

i) Thực hiện tội phạm giết người một cách man rợ là trường hợp giết người một cách dã man, tàn ác mà người phạm tội được coi là không còn tính người, như giết người sau đó chặt nạn nhân ra từng khúc, móc mắt, moi gan… hoặc trước khi giết nạn nhân đã gây cho nạn nhân đau đớn như: chặt chân, chặt tay…;

 

k) Giết người bằng cách lợi dụng nghề nghiệp là trường hợp người phạm tội đã sử dụng khả năng chuyên môn, nghiệp vụ của mình để giết người như thầy thuốc lợi dụng chữa bệnh và tiêm thuốc hoặc cho nạn nhân uống thuốc gây chết người, người lái đò giả làm đắm đò để giết nạn nhân;

 

l) Giết người bằng phương pháp có khả năng làm chết nhiều người là trường hợp: người phạm tội sử dụng các thủ đoạn nguy hiểm cũng như dùng các loại công cụ, phương tiện có khả năng gay nên cái chết cho nhiều người cùng một thời gian như: ném lựu đạn vào chợ, vào rạp hát; hoặc cho thuốc độc vào bể nước của gia đình… Các hành động này có khả năng làm chết nhiều người mặc dù hậu quả có thể chưa xảy ra;

 

m) Thuê giết người hoặc giết người thuê: Thuê giết người là trường hợp thủ phạm không trực tiếp hành đông, mà giấu mặt, dùng tiền hoặc lợi ích vật chất, tinh thần để yêu cầu người khác thực hiện hành vi phạm tội giết người. Giết người thuê là hành vi của một người nào đó trong ý thức ban đầu không muốn giết người nhưng vì được người khác thuê, nếu thực hiện hành vi giết người theo yêu cầu của người khác thuê, thì sẽ nhận được những lợi ích nhất định nên đã thực hiện hành vi giết người;

 

n) Giết người có tính chất côn đồ là trường hợp giết người có tính chất hung hãn cao độ, coi thường tính mạng của người khác; giết người không có nguyên cớ hoặc giết người vì lý do nhỏ nhen; giết người một cách hung hăng, tàn bạo, coi thường mọi người…;

 

o) Có tổ chức là từ 2 người trở lên thực hiện tội phạm giết người có sự bàn bạc, cấu kết chặt chẽ từ trước;

 

p) Tái phạm nguy hiểm: giết người trong trường hợp tái phạm nguy hiểm là người phạm tội trước đây đã bị kết án về tội rất nghiêm trọng, tội đặc biệt nghiêm trọng do lỗi cố ý, chưa được xoá án tích mà lại phạm tội giết người. Hoặc trường hợp đã tái phạm, chưa được xoá án tích mà lại phạm tội giết người;

 

q) Giết người vì động cơ đê hèn là trường hợp giết người có tính ích kỷ cao, phản trắc, bội bạc,… với những người quen hoặc những người thân trong gia đình, họ hàng như giết người để cướp vợ, để cướp chồng của nạn nhân; giết người đã giúp đỡ mình, cho vay tiền, cho mượn đồ đạc trong những lúc khó khăn để khỏi phải trả ơn, trả nợ…

Tội giết người được thực hiện bởi bất kỳ người nào từ đủ 14 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp. Ngoài ra, điều luật còn quy định chủ thể của tội phạm phải là con, cháu, người có trách nhiệm nuôi dưỡng người khác, học trò; người có nghề nghiệp nhất định.

 

Tội giết người được thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp, cũng có trường hợp do lỗi cố ý gián tiếp. Một số trường hợp luật quy định phải làm rõ động cơ, mục đích của người phạm tội như: vì động cơ đê hèn, để thực hiện hoặc che giấu tội phạm khác,…

 

Tội giết người được xác định là tội đặc biệt nghiêm trọng và có khung hình phạt như sau:

 

+ Khung 1: quy định hình phạt tù từ mười hai đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình áp dụng đối với trường hợp phạm tội có một trong các tình tiết định khung tăng nặng quy định ở khoản 1, điều 93 của Bộ luật hình sự.

 

+ Khung 2: quy định hình phạt tù từ bảy năm đến mười lăm năm áp dụng đối với các trường hợp phạm tội không thuộc các trường quy định ở khoản 1, điều 93 của Bộ luật hình sự, hoặc không có tình tiết giảm nhẹ đặc biệt. Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được quy định tại điều 46 của Bộ luật Hình sự.

 

+ Hình phạt bổ sung: người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ một năm đến lăm năm, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến lăm năm.

 

Cấm đảm nhiệm chức vụ là không cho người bị kết án giữ những chức vụ nhất định trong các cơ quan Nhà nước hoặc các tổ chức chính trị - xã hội. Cấm làm những nghề hoặc công viêc nhất định là không cho người bị kết án làm những công việc nhất định trong lĩnh vực cụ thể có điều kiện để phạm tội: hoặc vì họ có hành vi phạm tội đó cho nên nếu tiếp tục cho làm nhữg nghề hoặc công việc đó sẽ ảnh hưưởng đến uy tín, danh dự chung như nghề thu thuế, kiểm lâm, công tác bảo vê… 

 

Quản chế là buộc người bị kết án phải cư trú, làm ăn sinh sống và cải tạo ở một địa phương nhất định, có sự kiểm soát, giáo dục của chính quyền và nhân dân địa phương. Trong thời gian quản chế, người bị kết án không được tự ý ra khỏi nơi cư trú, bị tước một số quyền công dân theo điều 39 của Bộ luật hình sự và bị cấm hành nghề hoặc công việc nhất định.

 

Lưu ý khác:

 

- Hành vi của người phạm tội đối với tội giết người là nhằm tước bỏ quyền sống của người khác thì mới phạm tội này, nếu chỉ với ý thức làm cho nạn nhân bị thương nhưng vì vết thương nặng mà dẫn đến chết người thì người phạm tội có thể bị kết án về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khoẻ của người khác.

 

- Hành vi của người phạm tội tấn công làm cho nạn nhân bị chết để nhằm chiếm đoạt tài sản thì có thể được coi là phạm tội giết nười theo điểm g, khoản 1, điều 93 của Bộ luật hình, hoặc bị kết án về tội cướp tài sản, hậu quả chết người là tình tiết tăng nặng định khung hình phạt tuỳ theo điều kiện phạm tội cụ thể.